Günümüz toplu yaşam alanlarında genel güvenliğin sağlanması, hırsızlık ve mala zarar verme gibi suçların önlenmesi amacıyla güvenlik kameralarına başvurulması artık çokça karşılaştığımız bir durum haline gelmiştir. Ancak, ortak alanların korunması gayesiyle alınan bu önlemler, çoğu zaman kişilerin özel hayatın gizliliği hakkı ile karşı karşıya gelmektedir.
Kişisel Verilerin Korunması Kurumu (“Kurum”) tarafından yayımlanan son kamuoyu duyurusunda apartman ve sitelerde hukuka aykırı kamera yerleştirilmesi iddialarına yönelik artan ihbar ve şikâyetleri gündeme alınmış ve bu konuda mülk yönetimleri ile kat maliklerinin uyması gerekenler netleştirilmiştir.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (“KVKK”) ve 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu (“KMK”) Hükümlerine Göre Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Kurum, güvenlik kameraları vasıtasıyla bireylerin görüntülerinin kaydedilmesinin 6698 sayılı Kanun kapsamında kişisel veri işleme faaliyeti olarak kabul edildiğini; dolayısıyla, apartman yönetimi veya kat malikleri tarafından gerçekleştirilen bu faaliyetin hukuka uygun olabilmesi için anılan kanunun ilgili maddesinde sayılan hukuki sebeplerden birine dayanması gerektiğini vurgulamıştır:
- Kanunlarda açıkça öngörülmesi,
- Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması,
- Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla, sözleşmenin taraflarına ait kişisel verilerin işlenmesinin gerekli olması,
- Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması,
- İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması,
- Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olması,
- İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri işlenmesinin zorunlu olması
Sayılan sebeplerle beraber 6698 Sayılı KVKK’nın 4’üncü maddesinde yer alan aşağıdaki ilkelerin de gözetilmesi gerektiğinden bahsetmiştir:
a) Hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma.
b) Doğru ve gerektiğinde güncel olma.
c) Belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenme.
ç) İşlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma.
d) İlgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilme
Kurum aynı zamanda Kişisel Verilerin Korunması Kanununda bahsedilen kişisel verilerin hukuka aykırı işlenmesini önlemek amacıyla apartmanlarda veya sitelerde kurulacak olan güvenlik kameralarını 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu bakımından da ele almıştır.
Güvenlik kameralarının genellikle kurulduğu alanlar olan genel giriş kapıları, antreler, merdivenler, asansörler, sahanlıklar, koridorların KMK kapsamında ortak yer olup dolayısı ile ortak yerlerde yapılacak yeniliklerden biri olan güvenlik kameralarının yerleştirilmesi bakımından kat maliklerinin beşte dördünün yazılı onayının alınması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.
Bununla birlikte Kurum, apartmanda veya sitelerde seçilen yöneticinin görevlerinden bahsederek güvenlik kameralarının kurulmasının ana gayrimenkulün korunması ve bakımı için kat maliklerinin yararına olan tedbirlerden sayılabileceğini, öte yandan ise yöneticinin kat maliklerine karşı bir vekil gibi sorumlu olduğunu hatırlatmaktadır.
Kurum yukarıda izah edilen sebeplerle apartman gibi yapılarda ortak yerlerin korunması, güvenliğin sağlanması ve kat maliklerinin menfaatlerinin gözetilmesi gibi meşru amaçlarla ortak alanlara güvenlik kamerası sistemi kurulmasının mümkün olduğunu, ancak söz konusu meşru menfaatlerin mülk yönetimine sınırsız bir gözetleme yetkisi vermediğini ve aşağıda yer verilen hususlara da ayrıca dikkat edilmesi önem arz ettiğini belirtmiştir:
- Mahremiyet Beklentisi ve Yanlış Açı Seçimi
Kameralar, sakinlerin makul mahremiyet beklentilerini zedelemeyecek şekilde dar açılı yerleştirilmelidir. Merdiven boşlukları veya daire kapısı açıldığında bağımsız bölümün (evin) içerisini görecek şekilde konumlandırılan kameralar hukuka aykırıdır.
- Ses Kaydı ve Yüz Tanıma Yasağı
Kamera sistemleri yalnızca kurulmasındaki amaç olan güvenlik amacıyla bağlantılı ve sınırlı olmalı, gerekli olduğu ölçüde teknik özellikler barındırmalı, yüz tanıma, ses kaydı gibi özel hayata müdahale teşkil eden teknik özellikleri barındırmamalıdır. Kameraların açısı ise geniş değil dar açıdan kayıt almalı ve gereksiz alanlar da maskelenmelidir.
- Asansör İçi Kameraların Durumu
KMK gereğince asansörler, ortak alanlar arasında sayılsa da dar ve kapalı aynı zamanda kaçınılması güç bir alan olduğu için kayıt, ilgili kişiler üzerinde yoğun gözetim hissiyatı oluşturur. Bu sebeple asansörlere kamera yerleştirilirken yerleştirme gerekçesinin açıkça belirtilmesi gereklidir.
- Veri Saklama Süreleri ve İmha
Kameralar ile kayıt alınan görüntülerin saklama sürelerine ayrıca özen gösterilmeli, gerektiğinden uzun süre kayıtlar saklanmamalıdır. Güvenlik amacıyla makul süre boyunca saklanmalı ve gerekli sebeplerin ortadan kalkması halinde imha edilmelidir. Yalnızca bir olay yaşanması halinde hukuki süreç boyunca sadece ilgili olan kayıt saklanmalıdır.
- Yetkisiz Erişim ve Üçüncü Kişilerle Paylaşım Yasaktır
Kamera kayıtlarının, izinsiz olarak yetkisiz kişilerle paylaşımı söz konusu olmamalı ve yalnızca yetkili kişilerin kayıtlara erişimi mümkün olmalıdır.
- Aydınlatma Metni Zorunluluğu
KVKK’nın 10’uncu maddesinde düzenlenen aydınlatma yükümlülüğüne uygun olarak “kamera ile ortamın kayıt altına alındığının” bildirilmesi ve binanın görünen bir yerine yazılarak ilan edilmesi gereklidir.
Riskler ve Sonuç
Veri sorumlusu, kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden yani güvenlik kameralarını kuran ve yöneten, sorumlu gerçek veya tüzel kişiyi; Veri işleyen ise veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına kişisel verileri işleyen gerçek veya tüzel kişiyi ifade eder. Anılan kişiler tarafından 6698 sayılı KVKK’nın 12’nci maddesinde sayılan yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve bu hususta veri sorumlusu sıfatını haiz kişi/kurumlar tarafından gerekli teknik ve idari tedbirlerin alınması önemlidir.
Apartman gibi toplu yapılarda güvenlik kamera sistemlerine ilişkin kararları alan ve uygulayan veri sorumluları (örneğin yönetici) ortak alanlara kurulan bu sistemler vasıtasıyla kişisel veri işleme faaliyetinde bulunurken bahsedilen kurallara ve 6698 Sayılı KVKK’na uygun hareket etmelidir. Aksi halde, ilgili veri sorumluları hakkında anılan kanunun 18’inci maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde idari para cezası uygulanabilecektir.
Özetle, apartman, site yönetimi gibi toplu yapılarda genel güvenliğin sağlanması, suç işlenmesinin önlenmesi gibi amaçlar ile güvenlik kamera sistemlerinin kurulması mümkün olmakla beraber, bu sistemler Kişisel Verileri Koruma Kanunu ile Kat Mülkiyeti Kanunundaki hükümlerine uygun olarak kurulmalı, aksi durumun varlığı halinde ise ciddi idari para cezaları ve diğer yaptırımlarla karşılanabileceği göz ardı edilmemelidir.
Stj. Aslı AKÇINAR
